Görsel Aramalarda Hukuki Sonuçlar
Visual Search Pek Masum Değil
Son zamanlarda bazı eticaret sitelerinde görsel arama yönteminin kullanıldığını görmekteyiz. Burada uygulanan metod aslında basit, görsel arama için müşteri tarafından yüklenen resim AI araçları ile analiz ediliyor ve sınıflandırma yapılarak sitede uygun ürünler müşteriye sunuluyor.
Semantik arama deneyimine oldukça büyük katkısı olabilecek bu teknoloji beraberinde bir tartışmayı da getirdi. Bilgi güvenliği…
Düşünsenize biri sizin Tiktok veya Facebook’ta ki storynizin ekran görüntüsünü alıp başka bir siteye yüklüyor. O site resimlerinizi analiz ederek üzerinizdeki elbiseleri sınıflandırarak kişiye sunuyor. Pek çok şirkete göre alınan resimlerin yüz kısımları maskeleniyor ama sakınca ortadan kalkmış değil, henüz maskelenmemiş resmin orijinali yine de o sitede bulunmakta.
Zaten temelde KVKK ihlal edilmiş durumda, bir kişi başka bir kişinin resmini kendisinden habersiz herhangi bir kişiye veya kuruma veremez. Ama bugün Türkiye’nin önde gelen eticaret şirketlerinden bazılarında bu etik kural ihlal edilmiş durumda.
Denemek için pek bilinen eticaret sitesine girip instagram da beğendiğin kombinin ekran görüntüsünü yükle özelliğini kullanmayı deneyin, yüz bölgelerini maskelemeye bile ihtiyaç duyulmamış durumda.
Şöyle küçük bir araştırma yaptığımızda durumun ciddiyeti ortaya çıkıyor. Siz siz olun kimsenin ekran görüntüsünü kendisinden habersiz bir kişiye veya kuruma vermeyin. Olur ya kişi bir şekilde olaydan haberdar olur hesabını vermek size düşer.
Hukuki çerçeve
- Kişisel veriler:
- Türkiye’de KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu), AB’de GDPR, ABD’de eyalet bazlı yasalar (örn. California CCPA) devrede.
- Bir kişinin fotoğrafı, özellikle yüzü görünüyorsa kişisel veri sayılır. Bu da işlenebilmesi için ilgili kişinin açık rızası gerekliliğini doğurur.
- Yüz kısmı maskelense bile, kıyafet, saç, dövme gibi unsurlar yine kişiyi tanımlamaya elverişli olabilir. Bu durumda “dolaylı kişisel veri” riski var.
- Telif hakkı boyutu:
- TikTok veya Instagram’daki içeriklerin ekran görüntüsünü almak aslında platformun kullanım koşullarına göre çoğunlukla kullanım ihlali.
- Kullanıcı kişisel amaçla ekran görüntüsü alabilir, ama bunu başka bir platformda işlemek “içerik sahibinin rızası” olmadan gri alan yaratıyor.
- Şirketin yükümlülüğü:
- Şirket resmi alırken görseli yalnızca ürün tespiti amacıyla kullanacağını, saklamayacağını, üçüncü tarafla paylaşmayacağını açıkça belirtmek zorunda.
- Yüzlerin otomatik olarak maskelenmesi (blur/anonimleştirme) riski azaltır ama ortadan kaldırmaz. Çünkü veri yine sisteme girmiş oluyor.
