Yazılım
Risk Yönetiminde Otobüs Faktörü
Yazılım mühendisliğinde risk yönetimi yaklaşımlarından biri de “Bus Factor” dür. Dilimize otobüs faktörü olarak çevrilebilecek bu yaklaşım bir projede/operasyonda kilit roldeki çalışanların kaçının otobüs çarpması, yani işten ayrılması durumunda projenin/operasyonun telafisi imkansız veya zor zararlar göreceğini ölçmek için kullanılır.
Ölçü birimi doğrudan kişi sayısıdır ve ölçmek için en sık aşağıdaki yöntemler kullanılır.
- Bilgi Dağılım Matrisi
- En yaygın kullanılan ölçüm yöntemlerinden biridir.
- Satırlar: Kritik iş süreçleri, domain bilgileri veya kod modülleri
- Sütunlar: Ekip üyeleri
- Hücreler: Uzmanlık seviyeleri (1-5 arası)
- Hesaplama : Bir satırda 3 ve üzeri puan alan sadece bir kişi varsa o süreç için bus factor 1 dir. Genel proje puanı en düşük puanlı kritik sürece eşittir.
- Kod Sahipliği Analizi
- Her bir dosyanın veya modülün kim tarafından yazıldığına bakılır
- Dosyaların %50 sinden fazlası sadece bir kişi tarafından yazıldıysa o kişi ana bilgi sahibi olarak kabul edilir.
- O kişi sistemden çıkarıldığında projenin yüzde kaçının sahipsiz kalacağı hesaplanır.
- Bağımlılık ve Yanıt Süresi Analizi
- Eğer bir soruya cevap almak veya bir sorunu çözmek tek bir kişiye çıkıyorsa operasyonel bus factor ölçülmelidir.
- Ölçüm metriği x kişi tatildeyken çözülemeyen ticket sayılarının oranıdır.
- Basit Kişi Sayısı Yaklaşımı
- En yaygın ve ilkel ölçüm metodudur
- Bir sistem veya modül için şu soruya cevap aranır ; “Bu işi gerçekten bilen kaç kişi var?”
- Ticket / Incident Ownership Analizi
- ITSM araçlarının çıktıları kullanılır
- Kim hangi kayıtları çözüyor incelenir
- Kritik kayıtlar hep aynı kişiye mi adresleniyor ?
- Kritik kayıtlardan kaçılıyor mu kaçılmak zorunda mı kalınıyor analiz edilir.
- Dokümantasyon ve Runbook Skoru
- Bilgi kişide mi sistemde mi saklı kontrol edilir?
- Güncel doküman var mı ?
- RunBook var mı?
- On-Call dışı biri tarafından çözebilir mi ?
- Modül veya kritik süreç bu sorular ile puanlanır.
- Toplam skor düşükse BF düşük demektir.
- Simülasyon / Tatbikat Yöntemi
- En gerçekçi ama uygulanması zor yöntemdir
- Kritik kişi bir iki hafta bilinçli olarak devreden çıkarılır
- İşler kime düşüyor gözlemlenir
- Aksıyorsa nerede aksama var ve kimden destek istendiği gözlemlenir
- Sistem duruyorsa BF 1 demektir
- Yavaşlıyorsa 2
- Sorunsuz devam ediyorsa 3 demektir.
- Karma / Olgun Organizasyon Yaklaşımı
- Code + Ticket + Knowladge + Dokümantasyon birlikte ölçülür
- En zayıf halka BF i belirler
Bus Factor Puanlama
- 1 Kişi – BF çok riskli
- 2-3 Kişi – BF Orta riskli
- 4+ Kişi – Görece güvenli
