Uluslararası Koruma Değerlendirme Sertifikaları
DAYANIKLILIK VE KORUMA SINIFLANDIRMALARI
Üretilen tüm ürünlerin sağlamlık kontrolü yapılırken suya , yağa , toza ve diğer tüm aşındırıcı / bozucu etkenlere dayanıklılığı da ölçülür. Son zamanlarda daha çok gündeme gelen koruma standardı üç farklı şekilde isimlendirilebilir. ” Uluslararası Koruma Değerlendirme Sertifikaları” “IP Koruma Derecesi” veya Ingress Protection Rating (IPR) .
Televizyon reklamlarında daha sık gördüğümüz suya dayanıklı ürünlerin dayanıklılık standartları belirlenirken bazı numaralar ve harfler kullanılır. Siz de kullandığınız ürünün koruma sınıfını merak ediyorsanız yazıyı okumaya devam edin.
Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından belirlenen koruma sınıfı hem ürün dayanıklılığı hem pazar sınıflandırması için önemlidir. Bir ürünün koruma sınıfı IP 2/3 şeklinde yazılır. İlk rakam katı ikinci rakam sıvı koruma seviyesidir. X işareti cihazın hiç bir koruma sertifikasının olmadığını gösterir.
Katı cisim koruma tablosu
Aşağıda cihazların katı cisim koruma seviyelerinin tablosu verilmiştir. Bir cihaz IP 6/ ? olarak sertifikalandırılmış ise toza tam korumalıdır IP 0/ ? ise koruması yoktur.
| Seviye | Nesne Büyüklüğüne Karşı Koruma | Karşı Korumalı |
|---|---|---|
| 0 | — | Nesnelerin temas ve girişine karşı koruması yoktur. |
| 1 | >50 mm | 50 mm ve üzeri çapta katı cisimler cihazın içine giremez |
| 2 | >12,5 mm | 12,5 mm ve üzeri çapta katı cisimler cihazın içine giremez |
| 3 | >2,5 mm | 2,5 mm ve üzeri çapta katı zerreler cihazın içine giremez |
| 4 | >1 mm | 1 mm ve üzeri çapta katı zerreler cihazın içine giremez |
| 5 | Toza Dayanıklı | Toz zerreleri, cihazın normal işleyişini engelleyecek, güvenliğini bozacak şekilde cihazın içine giremez |
| 6 | Toz Geçirmez | Toza karşı tam korumalıdır. |
Sıvı dayanıklılığı
Cihazların sadece kuru cisimlere karşı korumalı olması yeterli değildir. Arızalanmayacak kadar sıvı dayanıklılığına da sahip olmaları gerekir . IP sertifikalandırmada ikinci rakam olarak karşımıza çıkan sıvı dayanıklılığı tablosu da aşağıda verilmiştir. Bir cihaz IP ?/ 0 ile sertifikalandırılmış ise koruması yoktur IP ? / 9K olarak sertifikalandırıldığında tam dayanıklıdır.
| Seviye | Karşı Korumalı | Test edildi | Detaylar |
|---|---|---|---|
| 0 | Korumasız | — | — |
| 1 | Düşey su damlalarına karşı koruma | Düşey su damlaları cihaza zarar vermez | Test Süresi: 10 Dakika Yağan su değeri, 1 mm/dk |
| 2 | Cihazın gövdesi 15°’lik bir açıda duruyorken düşey su damlalarına karşı koruma | Cihazın gövdesi düşey ile her iki yönde de 15°’lik bir açı yaparken dahi düşey olarak gelen su damlaları cihaza zarar vermez | Test Süresi: 10 Dakika Yağan su değeri, 3 mm/dk |
| 3 | İnce su damlacıkları serpintisine karşı koruma | İnce su damlacıkları düşey ile her iki yönde de 60°’lik bir açı ile cihaza gelseler dahi cihaza zarar vermez | Test Süresi: 5 Dakika Su Hacmi: 0,7 lt/dk Basınç: 80–100 kPa |
| 4 | Sıçrayan suya karşı koruma | Cihazın gövdesine herhangi bir yönden gelen su sıçramaları cihaza zarar vermez. | Test Süresi: 5 Dakika Su Hacmi: 10 lt/dk Basınç: 80–100 kPa |
| 5 | Fışkıran suya karşı koruma | Cihazın gövdesine herhangi bir yönden gelen su fışkırmaları cihaza zarar vermez | Test Süresi: En az 15 Dakika Su Hacmi: 12,5 lt/dk Basınç: 3 m mesafeden 30 kPa |
| 6 | Güçlü su fışkırmalarına (su jeti) karşı koruma | Cihazın gövdesine herhangi bir yönden gelen kuvvetli su fışkırmaları cihaza zarar vermez | Test Süresi: En az 3 Dakika Su Hacmi: 100 lt/dk Basınç: 3 m mesafeden 100 kPa |
| 6K | Artan basınçlı güçlü su püskürtmelerine karşı koruma | Yüksek basınçlı güçlü su püskürtmelerine karşı her yönden dayanıklıdır. (12,5 mm hortum) | Test Süresi: En az 3 Dakika Su Hacmi: 75 lt/dk Basınç: 3 m mesafeden 1000 kPa |
| 7 | Geçici olarak suya batırılmanın etkilerine karşı koruma | Basınçtan korunur ve tanımlanmış koşullar altında su içine batırılırsa zararlı miktarda su girişine karşı dayanıklıdır. (1 m’ye kadar daldırma). | Test Süresi: 30 Dakika Cihazın alt kısmından en az 1 metre daldırıldı ve en azından cihazın üzerinden 15 cm ölçüldü |
| 8 | Sürekli olarak suya batırılmanın etkilerine karşı koruma | Cihaz, üreticinin belirttiği koşullar içerisinde suya sürekli daldırmaya karşı dayanıklıdır. | Test Süresi: Devamlı suyun içinde Üretici tarafından belirlenen derinlik, genellikle 3 metre. |
| 9k | Yüksek sıcaklıktaki su püskürtmelerine karşı koruma | Yakın menzilli, yüksek basınçlı ve yüksek sıcaklıktaki su püskürtmelerine karşı dayanıklıdır. | — |
Koruma sertifikalarında harflerin anlamları
Koruma sertifikalarında sadece rakamlar yeterli olmayabilir. Üretilen cihazın belli başlı bölümleri özel olarak koruma altına alınmış olabilir. Mesela üretilen bir televizyonun kasası ayrı bir koruma düzeyi gerektirirken ekranın kendisi farklı bir koruma düzeyine sahip olabilir. Yine bir elektrik prizinin dış yüzeyi ile bağlantı noktaları aynı koruma düzeyinde olmayabilir. Bu sebeple koruma düzeylerini lokal olarak belirlemek için harfler kullanılır. Bir cihazın üzerinde belli başlı parçalara yapıştırılmış harfler varsa anlamları aşağıdaki gibidir. Bu harfler PI 5/8 şeklinde yazılan standarda eklenebilir. Örneğin : PI 4/9K
Koruma sertifikalarında harflerin anlamları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Seviye | Tehlikeli parçalara erişime karşı korumalı |
|---|---|
| A | Elin arkası |
| B | Parmak |
| C | Alet |
| D | Tel |
| f | Yağa dayanıklı |
|---|---|
| H | Yüksek gerilimli cihaz |
| M | Su testindeki cihaz |
| S | Su testi sırasında hâlâ dayanıklı cihaz |
| W | Hava koşulları |
Mekanik dayanıklılık
Herkesin bildiği gibi üretilen ürünler test aşamasında belli yüksekliklerden atılırlar ve darp durumundaki dayanıklıkları test edilir. Peki üretilen parça mekanik bir parça ise ve parçaya darp edilerek sağlamlık testi yapılamıyorsa ? Bu gibi durumlarda mekanik aksamların kendi aralarındaki yük dağılımları bir standart olarak belirlenmiştir. Cihaz üretilmeden önce bu standartlara uyularak üretilir ve her parça üretimden önce ayrı ayrı test edilir. Mekanik parçaların birbirlerine bindirdikleri yükleri baz alan bu standardın tablosu da aşağıdaki gibi olacaktır.
| IP seviye düşümü | Darbe Enerjisi | Eşdeğer düşme kütlesi ve yüksekliği |
|---|---|---|
| 0 | — | — |
| 1 | 0,225 J | 15 cm’e 150 g düşüyor |
| 2 | 0,375 J | 15 cm’e 250 g düşüyor |
| 3 | 0,5 J | 20 cm’e 250 g düşüyor |
| 5 | 2 J | 40 cm’e 500 g düşüyor |
| 7 | 6 J | 40 cm’e 1,5 kg düşüyor |
| 9 | 20 J | 40 cm’e 5,0 kg düşüyor |
Kaynaklar ;
https://tr.wikipedia.org/wiki/IP_Kodu
http://www.uludagklima.com/
https://www.maximintegrated.com/en/app-notes/index.mvp/id/4126
http://www.iec.ch/index.htm
